De slachthuizen van Anderlecht

Een nieuw begin voor een site met vernieuwd potentieel

Gelegen langs het kanaal is de site van de Slachthuizen een van de grote structurerende polen van de stad. Hij wordt bediend door twee metrostations en ligt op wandelafstand van het internationale Zuidstation, wat haar een strategische ligging geeft in het hart van Brussel. Door herstructurering van de historische activiteiten bevindt de site zich vandaag in volle transitie, onder coördinatie van de MSI.

Door zijn ligging en socio-economische impact vroeg de site van de Slachthuizen om een ambitieus project dat zijn potentieel tot waarde brengt en aansluit bij de dynamiek van een sterker, geïntegreerd en verbonden kanaalgebied. Via het Stadsvernieuwingscontract van Weststation heeft het Gewest zijn ambities voor de toekomst van de site vastgelegd. Die omvatten ingrepen op en rond de site om de levenskwaliteit in de wijk te verbeteren, enerzijds, en de ontwikkeling van een aantal openbare woningbouwprojecten en voorzieningen anderzijds. In dit kader werd de MSI gevraagd de transitie van de site te coördineren, de grondrechten te herstructureren en een partnerschap aan te gaan met de NV Abattoir en andere projectdragers. De ontwikkelingshorizon van de verschillende projecten is gepland tegen 2040.

De uitwerking van een geïntegreerd operationeel plan

Bij afwezigheid aan een specifiek planningskader werd onder coördinatie van de MSI een geïntegreerd operationeel plan uitgewerkt, in samenwerking met NV Abattoir, de EhB, Brussel Mobiliteit, en de gemeentelijke en gewestelijke overheden, met als doel de ambities, masterplannen en bestaande projecten van de verschillende publieke en private actoren op elkaar af te stemmen.

“Door zijn strategische ligging en zijn sociaaleconomische en ruimtelijke impact op de omliggende wijken vroeg de site om een ambitieus project dat zijn potentieel tot waarde brengt en aansluit bij de dynamiek van een sterker, geïntegreerd en verbonden kanaalgebied.”

Dit plan steunt op verschillende hoofdassen:

• de integratie van de sites van de Slachthuizen en de Erasmushogeschool versterken;
• een stedelijke structuur ontwikkelen rond een levendig centraal plein dat verbonden is met de omliggende wijken;
• mobiliteit, leefbaarheid en sociale controle verbeteren;
• de kwaliteit en het oppervlak van de openbare ruimten aanzienlijk verbeteren door middel van bodemverdichting en vergroening
• een geïntegreerde duurzame visie ontwikkelen, met gedeelde energienetwerken.

Een herstructurering van de grondeigendommen om publieke projecten mogelijk te maken

De herstructurering van de rechten, gerealiseerd in 2022 door de MSI, betekende een beslissende stap.

Ze omvatte:

• de aankoop van de grond (behalve de Overdekte Markt) door de MSI van de gemeente Anderlecht;
• de verlenging van de erfpacht binnen de site tot 2088, waardoor de NV Abattoir haar ontwikkeling kan voortzetten, met name via haar markactiviteiten en de bouw van het Manufakture-gebouw, meegefinancierd door het Gewest en het EFRO;
• de terugname van de volle eigendom door de MSI van bepaalde percelen langs de Industrielaan voor de realisatie van een programma met sociale woningen, voorzieningen en openbare ruimten.

Sinds 2024 beschikt de MSI ook over een opstalrecht op het dak van het Manufakture-gebouw, bestemd voor de installatie van een openbare voorziening. Deze herstructurering gaat gepaard met een kaderovereenkomst tussen de MSI en de NV Abattoir, die de langetermijn-samenwerking regelt.

De bouw van manufakture en de realisatie van een openbare voorziening op het dak

Het project “Manufakture”, ontwikkeld door de NV Abattoir, zal vleesverwerkende ateliers huisvesten, evenals diverse voedingsproductie-activiteiten en een openbare parking met 420 plaatsen voor de markt en de buurtbewoners. Het gebouw wordt meegefinancierd door het EFRO, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) voor een totaalbedrag van 10 miljoen euro.

Het dak van het gebouw is bestemd voor de installatie van een openbaar zwemcomplex met een overdekt zwembad van 25 m, een openluchtbad en een instructiebad. Dit project beantwoordt aan een schrijnend tekort aan zwemfaciliteiten in Brussel. De MSI werd door de Brusselse Regering belast met de begeleiding van de bouw van het zwembad via een DBFMO-procedure. In 2025, in samenwerking met de VGC, heeft zij afgerond de aanbestedingsdocumenten voor met het oog op een lancering van de procedure in 202§.

Wist je dat?

De Slachthuizen van Anderlecht werden ingehuldigd in 1890. Hun metalen architectuur, geïnspireerd op de hallen van Baltard, getuigt van de industrialisering van die tijd. Sinds 1990 wordt de site uitgebaat door de NV Abattoir, die via een erfpacht verschillende ambachtslui die op de site actief zijn, heeft samengebracht. Hoewel de slachtactiviteiten in strikte zin in 2029 zullen stoppen, zal de site ook daarna nog vleesverwerking, voedingsmarkten en sociaal-culturele evenementen blijven herbergen. Tot op vandaag blijft het de populairste markt van Brussel, met meer dan 100.000 bezoekers per week.

De rol en acties van de MSI

• is eigenaar van de grond (behalve de Overdekte Markt)
• treedt op als coördinator van de gewestelijke ontwikkelingen in de zone
• neemt het gedelegeerd bouwheerschap van de publieke projecten op zich
• werkt samen met de belangrijkste partners: NV Abattoir, Erasmushogeschool Brussel, Brussel Mobiliteit, de gemeente Anderlecht , VGC, Cultureghem vzw, Pool is Cool.