Het Huis van Autism

Het Huis van Autism: een referentieplek in het hart van Usquare

Binnen de nieuwe wijk Usquare krijgt het toekomstige Autismehuis van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een plek in een omgeving die tegelijk rustgevend, toegankelijk en verankerd is in een innovatieve stedelijke dynamiek.

Voortgekomen uit de reconversie van de voormalige Rijkswachtkazerne van Elsene, belichaamt Usquare een model van een gemengde wijk waar hoger onderwijs (ULB en VUB), gezins- en studentenhuisvesting, kwalitatieve openbare ruimte en collectieve voorzieningen samenkomen. In deze context wordt het Autismehuis ontwikkeld, dat een structurerende voorziening zal worden ten dienste van personen met autisme en hun naasten.

Gelegen op de hoek van de Fritz Toussaintstraat en de Juliette Wytsmanstraat, wordt het ondergebracht in bestaande gebouwen met een grote erfgoedwaarde, die vroeger dienden voor paardrijkunst en veterinaire zorg. Dankzij deze ligging geniet het van een dubbel voordeel: een rustige omgeving, weg van de grote verkeersassen, en een directe integratie in het leven van de Usquare-site.

Het Autismehuis wordt georganiseerd rond een centrale binnentuin en beschikt ook over een eigen buitenruimte, die zowel de nodige afzondering voor bepaalde functies als een openheid naar de wijk mogelijk maakt.

Het bouwheerschap van het project werd door de Brusselse Hoofdstedelijke Regering toevertrouwd aan de SAU. Deze werkt nauw samen met de COCOF, die door de regering belast is met het opstarten van het project en de coördinatie van de sector.

Een huis om te onthalen, begeleiden en verbinden

Het architecturale project vertaalt de opdrachten van het Autismehuis. Het ontwerp werd in maart 2025 toevertrouwd aan de architectencoöperatie KARBON’ en is opgebouwd rond vier complementaire pijlers:

• Het Onthaal (Foyer): een ruimte voor ontvangst, luisteren en oriëntering voor personen met autisme en hun naasten
• De Opleidingsruimte (Coin formation): gewijd aan opleiding, kennisdeling en netwerkvorming
• De Activiteitenhal (Halle d’activité): een flexibele ruimte voor ontspanning, ontmoetingen en evenementen
• Het Observatorium: een werkplek voor teams, waar onder meer de databank en kennis rond autisme en Brusselse diensten wordt beheerd

Het Autismehuis wil een echte ontmoetingsplek zijn, open voor verenigingen, professionals en gebruikers. Het biedt gedeelde ruimtes die uitwisseling, activiteiten en nieuwe initiatieven stimuleren.

Een centrale tuin tussen rust en stimulatie

Centraal in het project wordt de binnenplaats omgevormd tot een tuin die fungeert als verlengstuk van de binnenruimtes.

Ontworpen door landschapsarchitect Jan Minne speelt deze ruimte een essentiële rol in de beleving van het geheel. Ze biedt een omgeving die bevorderlijk is voor rust, herstel en sensorische regulatie, en integreert tegelijk speelse en stimulerende elementen, in het bijzonder voor kinderen.

Water neemt er een bijzondere plaats in: zowel speels als rustgevend draagt het bij aan een rijke zintuiglijke omgeving die observatie en ontspanning bevordert.

“Zoals thuis”: een geruststellende en aanpasbare omgeving

Het hele project wordt gestuurd door een sterke ambitie: een omgeving creëren die het comfort en de veiligheid van een huiselijke setting oproept.

De inrichting geeft voorrang aan natuurlijke en warme materialen, een doorgedreven beheersing van omgevingsfactoren (licht, temperatuur, ventilatie) en bijzondere aandacht voor akoestiek. Alles is erop gericht stressbronnen te beperken en optimale onthaalomstandigheden te bieden.

Op verschillende plaatsen in het gebouw worden “snoezel”-ruimtes voorzien, waar gebruikers zich op elk moment kunnen terugtrekken in een rustgevende omgeving.

Het huis is ontworpen om niet alleen personen met autisme te ontvangen, maar ook hun families en naasten, zodat iedereen er terechtkan voor luisterbereidheid, ondersteuning en rust.

Een ontwerp met de persoon met autisme centraal

Om het project zo goed mogelijk af te stemmen op de behoeften van toekomstige gebruikers, werden – met ondersteuning van een klinisch psycholoog – verschillende overlegmomenten georganiseerd met personen met autisme, professionals en de bredere gemeenschap rond het project. Deze participatieve aanpak wordt voortgezet om het project verder te verrijken met ervaringen en praktijken.

Een gestructureerd en goed gevorderd project

Het project heeft reeds verschillende belangrijke stappen doorlopen:

• 2023-2024: uitwerking van het architecturale programma op basis van een voorafgaande studie door bureau CENTRALE
• 27 maart 2025: gunning van de ontwerpopdracht aan coöperatie KARBON’
• 5 maart 2026: indiening van de stedenbouwkundige vergunningsaanvraag

Het project bevindt zich nu in de administratieve behandelingsfase om de vergunning te verkrijgen, een noodzakelijke stap vóór de start van de werken.

Volgens de huidige planning zullen de werken plaatsvinden in 2028 en 2029.

Enkele kerncijfers

• Oppervlakte terrein: 1.470 m²
• Bebouwde oppervlakte: 955 m²
• Bovengrondse vloeroppervlakte: 1.415,5 m²
• Binnenhof / tuin: 525 m²